In de geschiedenis van het ontsleutelen van oude schriftsystemen neemt de ontdekking van de Sovjet-linguïst en etnograaf Juri Valentinovich Knorozov een speciale plaats in. Zijn werk, dat de teksten van de Maya-civilisatie leesbaar maakte, is een helder voorbeeld van wetenschappelijk genie, dat de isolatie en scepsis van het academische gemeenschap overwon. De unieke prestatie van dit bereik ligt in het feit dat de onderzoeker, die nooit in Meso-Amerika was geweest, een doorbraak wist te bereiken, waarover de beste geesten van de wereld decennia lang worstelden, met alle benodigde middelen.

Theoretische basis van het ontsleutelen

De sleutel tot de ontsluiting vond Knorozov niet in archeologische artefacten, maar in de theoretische taalkunde. Hij ontwikkelde en toepaste een complexe methode, gebaseerd op structuraal analyse. De wetenschapper ging uit van het principiële standpunt dat elke schrift reflecteert de structuur van een specifiek taal. Hij verwierp de toen populaire idee onder Westerse onderzoekers over het puur ideografische karakter van het schrift van de Maya, waarbij elk teken een heel woord of begrip aanduidde. Knorozov wist te bewijzen dat het schrift van de Maya een hieroglyfisch is, dat logogrammen (teken voor woorden) en fonetische symbolen (teken voor syllabes) combineert. De basis voor zijn onderzoek was de overgebleven koloniale handschriften, met name de zogenaamde "Berichten over zaken in Yucatan" van Diego de Landy, die tot Knorozov als ongeldig werden beschouwd.

"Het alfabet van de Maya"

Knorozov illustreerde zijn theorie schitterend met het voorbeeld van de ontsleuteling van het zogenaamde "alfabet van Landy". De Spaanse bisschop van de 16e eeuw noteerde een lijst van tekens, die hij dacht overeen te komen met de letters van het Spaanse alfabet. Vorige onderzoekers, die deze lijst mechanisch probeerden toe te passen op het lezen van teksten, hadden geen succes en verklaarden de opnames van Landy als foutief. Knorozov vermoedde dat de Indianen Landy niet letters, maar syllabes toonden. Het teken dat Landa interpreteerde als "de letter u", stond in werkelijkheid voor het syllabe "ku", omdat het Maya-woord "ku" "schildpad" betekent. Op dezelfde manier was het teken voor "a" het syllabe "tun" ("steen"). Deze geniale veronderstelling dat de tekens niet de initiële "letter" van het woord overbrengen, maar een hele syllabe, werd de hoeksteen van de verdere ontsleuteling.

Wetenschappelijk erkentelijkheid en polemiek met Westerse collega's

De eerste publicatie van Knorozov met voorlopige resultaten van de ontsleuteling werd in 1952 gepubliceerd en veroorzaakte een sensatie in de smalle kringen. Echter, in het Westen, vooral in de Verenigde Staten, waar de theorie van de grote Maya-kenner Eric Thompson dominant was, werd zijn ontdekking met onzekerheid en zelfs vijandigheid ontvangen. Thompson, die de puur ideografische en astronomische aard van de teksten van de Maya verdedigde, kritiseerde furore het werk van de Sovjet-wetenschapper, het "marxistische droom" noemend. Pas na de dood van Thompson en dankzij de werken van andere onderzoekers die de methode van Knorozov ontwikkelden, kreeg zijn ontsleuteling algemeen erkentelijkheid. In 1975 werd hij voor zijn uitmuntende werken onderscheiden met de Staatsprijs van de Sovjet-Unie, en in 1990 werd hij door het Mexicaanse regering onderscheiden met de Orde van de Azteekse Leeuw.

Erfgoed van Knorozov en moderne Maya-nijverheid

Tegenwoordig ligt de door Juri Knorozov voorgestelde methode aan de basis van het begrip van het schrift van de Maya. Dankzij zijn werken konden wetenschappers de overgrote meerderheid van de bekende inscripties op monumenten en keramiek lezen. Dit veranderde fundamenteel de beelden van de Maya-civilisatie. In plaats van een samenleving van vredelievende priesters-astronomen, zoals deze eerder werden afgebeeld, opende zich een wereld van meerdere steden-staten die tussen elkaar vijandige oorlogen voerden, met een complexe politieke geschiedenis, dynastische huwelijken en rituelen. Juri Knorozov heeft niet alleen de oude schrift ontsleuteld, maar ook de stem van een grootse civilisatie teruggegeven, door haar een authentieke, veelzijdige geschiedenis te geven. Zijn leven heeft bewezen dat voor een groot openingswerk niet zoveel de toegang tot artefacten belangrijk is, maar de kracht van de theoretische gedachte en de intuïtie van een genie.

Permanent link to this publication: