Sinterklaas en de Kerstman in de ruimte en luchtvaart: technologisch volksverhaal en wetenschappelijk PR

De beelden van Sinterklaas en de Kerstman lijken archetypisch aan de aarde, sleden en rendieren gebonden. Echter, sinds de middelen van de 20e eeuw zijn ze volwaardige «deelnemers» geworden aan luchtvaart- en ruimteprogramma's, functies uitvoerend zoals psychologische ontspanning, communicatie-instrument en zelfs object voor wetenschappelijk modelleren. Hun integratie in hightech sectoren is een unieke voorbeeld van de interactie tussen mythe en wetenschap.

De vroege luchtvaart: de geboorte van het mythologische vliegende Sinterklaas

De eerste vermeldingen van Sinterklaas die luchtvaart gebruikt, verschenen al in de jaren 1910 in karikaturen, waar hij vloog op primitieve vliegtuigen. Echter, de cruciale overgang van magische rendieren naar technologisch transport vond plaats tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Psychologische operaties en propaganda. In 1944 voerde een eskader Britse bommenwerpers Mosquito een geheim missie «Sinterklaas» uit. Vliegtuigen die niet bommen, maar speelgoed en geschenken droegen, vloog boven bezette gebieden van Nederland, zeiend met parachute's. Dit was een actie gericht op het ondersteunen van het moreel van de lokale bevolking. Hier werd Sinterklaas een symbool van hoop en een teken van naderend bevrijding, en zijn «slede» werden vertaald in een van de snelste vliegtuigen van die tijd.

Na-oorlogs PR van luchtvaartmaatschappijen. In de jaren 1950-1960, met de groei van commerciële luchtvaart, werd het beeld van Sinterklaas in de cabine van een vliegtuig een klassieke kerstmotief in de reclame van luchtvaartmaatschappijen (Pan Am, TWA). Dit visueel verbond de vlucht met wonder, snelheid en globaliteit (Sinterklaas komt overal aan), terwijl het ook de angst voor luchtvaart voor de gewone man ontseculariseerde.

De ruimtejacht: de Kerstman in de baan

De Sovjetruimteprogramma, bekend om zijn strikte ideologische achtergrond, gebruikte ook folklorebeelden om hightech te humaniseren en in contact te komen met het volk.

Roepnaam «Kerstman». Op 31 december 1981 installeerde het bemanning van de Sovjetruimtestation «Saljut-6» onder leiding van Leonid Kizim en Vladimir Solovjov een radiotransmitter op een frequentie populair bij radiobevangst in de USSR. Onder de roepnaam «Kerstman» zonden ze kerstgroetjes naar iedereen die ze kon ontvangen. Dit was de eerste in de wereld «ruimtekerstbomen» die een technische missie in een nationaal feest verandert.

Traditie van kerstgroetjes van de ruimte. Deze traditie werd jaarlijks voortgezet. Speciaal ontroerend waren de contacten wanneer kosmonauten op de ISS hun kinderen feliciteerden, kijkend naar de aarde door het raam. Het beeld van de Kerstman was hier impliciet, maar de situatie — een «magische» stem van de hemel die komt op de dag voor de feestdag — verwijst direct naar het mythe.

Wetenschappelijk experiment in de kostuum. In 2011 arriveerde astronaut NASA Daniel Burbank op de ISS in een volledige Sinterklaaskostuum, aangebracht door zijn collega's op het schip «Sojuz» als een verrassing. Naast een grap had dit gebeuren ook een praktische kant: het opwekken van kerstgevoel in een geïsoleerd collectief — een belangrijk element van ruimtepsychologie.

North American space program: Sinterklaas als object van bewaking
In de VS werd het beeld van Sinterklaas geïntegreerd in het systeem van globaal waarschuwing en communicatie, wat een speciale «technologische folklore» voortbracht.

NORAD volgt Sinterklaas. Het bekendste voorbeeld. In 1955 publiceerde een krant het telefoonnummer van Sinterklaas voor kinderen. Per ongeluk werd het nummer van het Commando voor lucht- en ruimteverdediging van Noord-Amerika (NORAD) vermeld. Détachementcommandant Harry Shoup, in plaats van het telefoonhoorn op te hangen, begon kinderen «coördinaten» van Sinterklaas te geven via radar. Zo werd de jaarlijkse operatie NORAD Tracks Santa geboren. Nu is dit een wereldwijd project met gebruik van:

Systeem voor vroeg waarschuwing van raketaanval (voor het «detecteren van de opstijging» van Sinterklaas van de Noordpool).

Spotters met infrarooddetectoren (om het warmte van de rode neus van Rudolph te zien).

Interceptors voor escorte (piloten van F-15, F-16 en CF-18 stijgen echt op voor fotoreportages).

Netwerken van grondradars.
Dit project, dat zware militaire technologie en kinderlijke sprookjes combineert, is een krachtig PR-instrument voor de PVO en luchtvaart, het demonstreren van hun «goede» kant.

Wetenschappelijke analyse van de vlucht: fysica en logistiek van Sinterklaas

Wetenschappers en ingenieurs hebben meerdere keren geprobeerd een hypothetische vlucht van Sinterklaas te analyseren vanuit het perspectief van de natuurwetten, wat een geheel nieuw gebied van humoristische wetenschappelijke popularisatie heeft opgericht.

Berekening van snelheid en overbelasting. Als Sinterklaas in een nacht ongeveer 400 miljoen kinderen bezoekt (volgens oude schattingen), moet zijn gemiddelde snelheid ~1000 km/s zijn, wat 3000 keer sneller is dan het geluidssnelheid. Versnelling en remming zouden duizenden g overbelasting veroorzaken, dodelijk voor elk biologisch wezen en destructief voor de geschenken.

Thermodynamische probleem. De wrijving met de lucht op deze snelheid zou de sleden en rendieren onmiddellijk verbranden. Dit vereiste hypothetische technologieën voor de onderdrukking van wrijving of levitatie.

Logistiek en kwantumfysica. Het klassieke verklaring, voorgesteld in wetenschappelijke populariserende artikelen — de kwantummechanische aard van Sinterklaas. Hij bestaat in een toestand van superpositie en bezoekt tegelijkertijd alle huizen, en de materialisatie van geschenken wordt verklaard door nanosembleren of manipulaties met lokaal ruimtetiijd. Dit is een grappige manier om het publiek bekend te maken met concepten van moderne fysica.

Moderniteit: drones, VR en biotechnologie

Tegenwoordig evolueren de beelden van winterse tovenaars samen met technologieën.

Drone-bezorgers. Bedrijven zoals Amazon ontwikkelen actief systemen voor drone-levering. In reclame wordt dit vaak gespeeld als «de moderne sleden van Sinterklaas». Het beeld wordt een symbool van de toekomstige logistiek.

VR-groetjes van de «ruimtelijke» Kerstman. De mogelijkheid om een immersieve virtuele groet te sturen, opgenomen op de ISS of in een studio met een effect van zwaartekrachtloosheid, is de volgende stap.

Biotechnologie voor rendieren. Genetisch onderzoek naar rendieren, hun navigatiecapaciteiten en overlevingsvermogen in extreme omstandigheden, voedt indirect de mythe, en geeft pseudowetenschappelijke verklaringen voor de «magische» vaardigheden van de toren.

Conclusie

Sinterklaas en de Kerstman in luchtvaart en ruimte zijn veel meer dan een kinderspel. Ze zijn een cultureel interface dat de mensheid in emotionele termen helpt complexe en angstaanjagende technologieën te overwinnen. Ze veranderen radars, jachtvliegtuigen en ruimtestations van symbolen van bedreiging of afstandelijke wetenschap in hulpmiddelen voor het verrichten van wonderen. Dit is een unieke symbiose, waarbij het oude mythe het menselijke gezicht geeft aan technologische vooruitgang, en technologie, in zijn beurt, het mythe een nieuw, actueel uitvoering geeft. Hun gezamenlijke «vlucht» toont aan dat er altijd plaats is voor wonder in de meest rationele sector, wat uiteindelijk de drijfveer van wetenschap is — de droom van het onmogelijke.

Permanent link to this publication: