Het gaat om de schimmel Candida auris, die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op de lijst van pathogenen heeft opgenomen die een kritische bedreiging vormen.

Hier is een gedetailleerde analyse van de situatie, opgesteld als een wetenschappelijke populariserende artikel.

Supergist Candida auris: een onzichtbare pandemie die in Europa krachtigt opbouwt

Het begrip ‘supergist’ verwijst naar de pathogene gist Candida auris, die een zorgwekkende resistentie vertoont tegen de meeste bestaande antischimmelmedicijnen. Sinds zijn eerste beschrijving in 2009 (geïsoleerd uit het oorsmeer van een patiënt in Japan, waarvan de naam ‘auris’ — oor — afkomstig is), heeft deze micro-organisme zich snel over de hele wereld verspreid en is het uitgegroeid tot een van de meest gevaarlijke nosocomiale infecties. In Europa, met haar dichte bevolking en actieve migratiestromen, worden uitbraken van C. auris steeds vaker geregistreerd, wat de bezorgdheid van epidemiologen en praktiserende artsen opwekt.

Unieke gevaarlijkheid en resistentie van het pathogeen

De belangrijkste kenmerkende eigenschap van Candida auris, die hem een ‘supergist’ maakt, is zijn multipel medicijnresistentie. Veel stammen tonen resistentie tegen drie van de drie belangrijkste klassen van antischimmelmedicijnen (azolen, echinocandines en polyenen), wat het behandelen van de infectie zeer moeilijk maakt, soms zelfs onmogelijk. Bovendien is de schimmel uitzonderlijk bestand tegen de buitenlucht. In tegenstelling tot zijn meer bekende verwant, Candida albicans, kan C. auris langdurig aanwezig blijven op oppervlakken in ziekenhuiskamers (meubilair, apparatuur, muren), bestand tegen de werking van veel desinfecterende middelen op basis van kwartaire ammoniumverbindingen en kan hij niet alleen van mens tot mens worden overgedragen, maar ook via besmette objecten.

Gezondheidsrisicogroepen en klinisch beeld

Voor een gezond persoon met een onbeschadigde immuniteit vertegenwoordigt Candida auris over het algemeen geen ernstige bedreiging. De belangrijkste risicogroep bestaat uit ernstig zieke patiënten in het ziekenhuis:

• Patiënten in de intensive care en reanimatieafdelingen.

• Mensen met een verzwakt immuunsysteem (na chemotherapie, orgaantransplantatie, met HIV).

• Patiënten met meerdere katheters of die op kunstmatige longventilatie liggen.

• Patiënten met chronische aandoeningen, zoals diabetes.

De schimmel kan invasieve infecties veroorzaken, waaronder candidemie (bloedbesmetting), wondinfecties en otitis. De letaliteit bij invasieve infecties veroorzaakt door C. auris varieert van 30% tot 60%, echter is het belangrijk op te merken dat deze cijfers in hoge mate gerelateerd zijn aan de zwaarte van de primaire aandoening bij de getroffen patiënten.

Redenen voor het snelle verspreiden in Europa

Het verspreiden van de ‘supergist’ over het Europese continent wordt bepaald door meerdere gerelateerde factoren. Een cruciale rol wordt gespeeld door globale reizen en migratie, die de asymptomatische verspreiding van het pathogeen uit regio's waar het endemisch is, bevorderen. Onvoldoende effectieve methoden van infectiepreventie in sommige medische instellingen, vooral in situaties van overbelasting, creëren ideale omstandigheden voor uitbraken. Bovendien bevordert het brede en soms onredelijke gebruik van antischimmelmedicijnen in de geneeskunde en landbouw een selectief druk, wat bijdraagt aan het overleven en de voortplanting van die stammen die resistentie hebben.

Maatregelen tegen en strategieën om de verspreiding in te dammen

Het bestrijden van Candida auris vereist een complexe aanpak op nationaal en internationaal niveau. De strategie om de verspreiding in te dammen omvat:

1. Versterking van epidemiologisch toezicht: Snelle detectie en isolatie van besmette of koloniserende patiënten.

2. Strikte infectiepreventie: Gebruik van desinfecterende middelen met bewezen effectiviteit tegen C. auris (bijvoorbeeld op basis van chloor), zorgvuldige reiniging van kamers en apparatuur.

3. Patiëntscreening: Uitvoeren van tests bij patiënten die uit risicogroepen of regio's met geregistreerde uitbraken komen.

4. Ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen: Investeren in onderzoek en het creëren van nieuwe klassen van antischimmelmedicijnen, tegen welke de pathogeen nog geen resistentie heeft.

Op deze manier vertegenwoordigt het verspreiden van Candida auris in Europa een stil, maar uiterst gevaarlijke epidemie, die de gezondheidszorgsystemen uitdaagt. Het succes in de strijd tegen haar zal afhangen van gesynchroniseerde acties, adequate financiering en strikte naleving van protocollen voor infectiepreventie, om ziekenhuizen niet te laten transformeren van plekken voor behandeling in uitbraken van dodelijke infecties.

Permanent link to this publication: