Evenement van de Verkondiging in het christendom en de islam: twee radicaal verschillende begrip van dezelfde biografische context

Het evenement van de Verkondiging, dat wil zeggen de vermaning van God in een menselijke gestalte, is een centrale dogma in het christendom en een absoluut onaanvaardbare idee in de islam. Dit fundamentele verschil, de splitsing tussen de twee abrahamitische religies, ontstaat uit hun kernbegrip van de aard van God en Zijn relatie met de wereld. Het is noodzakelijk om dit onderwerp systematisch te bekijken, door de theologische grondslagen te analyseren, de interpretatie van dezelfde historische figuren (Jezus/Iesa en Maria/Maryam) en de gevolgen voor de religieuze praktijk te bestuderen.

1. Christendom: de Verkondiging als centraal gebeurtenis in de geschiedenis van de redding

In het christendom is de Verkondiging niet alleen een wonder, maar een centraal gebeurtenis in de wereldgeschiedenis, een voorgewenselijke beslissing van God om de mensheid te redden.

• Dogmatische essentie: God-Woord (Logos), het tweede Lichaam van de Heilige Drievoudigheid, voortdurend geboren van de Vader, neemt de menselijke natuur aan, verbonden met de goddelijke natuur in de persoon van Jezus Christus (hypostasis) niet gemengd en ongescheiden. Dit wordt geformuleerd in de dogma's van het Chalcedonische Concilie (451). Jezus Christus is de waarachtige God en de waarachtige Mens in één lichaam.

• Doel en betekenis: Het doel van de Verkondiging is de verlossing. God wordt mens, om door Zijn vrijwillige dood en Opstanding de zonde en de dood te overwinnen, het vervallen menselijkheid met Zichzelf te verzoenen en hem de mogelijkheid te geven om theosis te verkrijgen (goddelijkheid). «God werd mens, zodat de mens god zou kunnen worden» (heilige Athanasius de Grote).

• Belang van Maria: Maria is niet alleen de moeder van de profeet, maar de Theotokos (Moeder van God). Haar toestemming («Zie, de Dienaar van de Heer») is het noodzakelijke voorwaarde voor de Verkondiging. Haar maagdelijkheid voor, tijdens en na de geboorte benadrukt het bovennatuurlijke karakter van het gebeurtenis. Het dogma van de Onbevlekte Verkondiging (1854) in de katholieke kerk stelt dat ze onbevlekt werd zaaien, zodat ze een waardig vaatje voor God zou zijn.

Voor de christen draait alles in het theologie, ethiek en liturgische leven om het feit van de Verkondiging. De Eucharistie is het voortzetten van het voorgeleefde aanwezigheid van Christus, de Kruisiging is zijn reddende uitkomst, en de icoon is zijn visueel bewijs. 

2. Islam: categorisch afwijzing en een alternatieve paradigm

De islam is gebouwd op het beginsel van absolute transcendentie en eenheid van God (tauhid). Elke gedachte over de verbinding van God met de schepping, en vooral met de mens, wordt beschouwd als een zware zonde shirk (multibijbelsheid, het toewijzen van medewerkers aan Allah).

• Dogmatische positie: Allah is absoluut onbegrijpelijk, heeft geen beeld, wordt niet geboren en wordt niet geboren. Jezus (Arabisch Isa ibn Maryam) is een van de grootste profeten (rasul) en boodschappers van Allah, maar alleen mens. De Koran neemt duidelijk afstand van de Verkondiging: «Diegenen die zeggen: «Allah is de Messias, zoon van Maria»... Diegenen die zeggen: «Allah is de derde van de drie»» (5:72-73).

• Interpretatie van de Geboorte: De geschiedenis van de geboorte van Isa wordt beschreven in de Koran (sura 19) als een groot wonder, dat het almightyheid van Allah bevestigt, maar niet Zijn vermaning. Isa wordt geboren van Maria door het woord van Allah («Wees!»), net als Adam werd geschapen zonder vader en moeder. Dit is een wonder van schepping, niet van de verbinding van natuur. De Koran zegt duidelijk dat Isa «niets meer is dan een slaaf», aan wie Allah gunst heeft geschonken (43:59).

• Belang van Maria (Maria): Maria in de islam is de grootste van de vrouwen, een voorbeeld van zuiverheid, godvrezendheid en onderworpenheid. Ze is uitgekozen door Allah, maar is een schepping. Haar maagdelijkheid bij de geboorte van Isa benadrukt het uitzonderlijke kenmerk van dit profeetelijke teken (ayat), niet haar rol als Theotokos. De term «Theotokos» voor moslims is godslasterlijk.

Voor de moslim is het verhaal van Isa een verhaal over de almightyheid en de barmhartigheid van Allah, die een volgende profeet (rasul) stuurt met waarschuwing en leiding. Redding wordt niet bereikt door de offerande van een Godmensch, maar door het volgen van het duidelijke leiding (Koran) en de profeten, waarvan de klimax Mohammed is.

Comparatieve tabel van sleutelaspecten

Conclusie: onverenigbare paradigma's

Op deze manier wordt het gebeurtenis, dat de christenen de Verkondiging noemen, in de islam geïnterpreteerd als het grootste wonder van het profeetelijke dienst. Dit verschil is niet een particulier of secundair. Het is wortelend in de kern van beide religies:

• In het christendom komt God offerend in de wereld, om het te genezen van binnen, door de lijden van de mens te delen tot aan de dood.

• In het islam blijft God absoluut transcendent de Heerser, die de mensheid leidt door duidelijk leiding (Koran) en profeten.

Pogingen om deze posities te dichterbij te brengen op het theologische niveau zijn bedoeld om te mislukken, omdat ze de kerndogma's van elkaars afwijzen. Het begrip van deze radicaal verschillende verschil is de basis voor een respectvolle dialoog. Wetende dat de erkenning van Jezus als God een zware zonde is voor de moslim, en het afwijzen van Zijn goddelijkheid een afwijzing van het zelf redding is voor de christen, kunnen de partijen vermijden van vruchteloze polemiek en zich concentreren op gemeenschappelijke ethische waarden en sociale samenwerking, respecterend de diepte en interne logica van het geloof van elkaars.

Permanent link to this publication: