Culturele schok: directheid, afstand en regelmaat

Besides politiek, er is ook een puur culturele laag van het beeld. Russen en Duitsers zijn buren, maar mentaal zijn ze zeer verschillende volkeren.

Duitse directheid schokt vaak Russen, die gewend zijn aan meer diplomatiek communiceren. Voor buitenlanders kan dit lijken op grofheid en onjuistheid, vooral voor de Russische cultuur, waar het gebruikelijk is om collega's te steunen en hun kant in te nemen, zelfs als ze niet gelijk hebben. Duitsers kunnen direct op de tekortkomingen wijzen zonder de formuleringen te smeren.

Ontbreken van spontaniteit is nog een duidelijke kenmerking. In Duitsland wordt alles van tevoren afgesproken: persoonlijke ontmoetingen, telefoontjes, bezoekjes en zelfs vriendelijke bijeenkomsten. Surrises of plotselinge voorstellen worden met argwaan ontvangen. Bovendien zijn Duitsers meer terughoudend in het uiten van emoties en houden ze afstand — ze zullen niet meer dan een keer complimenteren en een knuffel geven bij een ontmoeting.

Leven volgens een strikt regime. In Duitsland gelden regels voor alles: van het sorteren van afval tot het parkeren van een fiets. Vergeet iets of overtred een kleinere fout — en je krijgt meteen een opmerking van de buren of een brief op de deurmat. Voor de meer vrijgeestige en informele Russische natuur is dit een zwaar uitdaging.

Er werken echter ook wederzijdse stereotypen. Sommige Duitsers bijvoorbeeld, begrijpen niet waarom Russische vrouwen zoveel gerechten bereiden voor een enkel etentje. Aan de andere kant kunnen Russen de Duitse orde en orde als koudheid en ontbreken aan menselijkheid interpreteren.

Dilemma: «eigen» of «vreemdeling» met Russische wortels?

Een apart en zeer complex vraagstuk is het beeld van zelfstandige Duitsers (late migranten) en migranten uit de landen van de voormalige Sovjetunie. Aan de ene kant is Duitsland een land van migratie. Burgeren met Russische wortels wonen daar in de derde tot vierde generatie en worden gezien als «eigen». Echter, volledige assimilatie vindt meestal niet plaats.

In de gemeenschap van de tweede generatie migranten uit Rusland en de landen van de voormalige Sovjetunie is een breed scala aan identiteiten vertegenwoordigd — van het gevoel van volledige toewijding aan Duitsland tot de idealisatie van de historische vaderland. Sommige jongeren hebben een «hybride» identiteit, voelen zich zowel Russisch als Duits.

Tegelijkertijd blijft een persoon uit de landen van de voormalige Sovjetunie altijd een beetje vreemdeling, omdat het mentale klimaat openlijker is en de Russen zijn anders. En in de professionele sfeer voelt dit ook: bij gelijke omstandigheden is het de neiging van een Duits werkgever om «eigen» te kiezen, een Duitser, in plaats van iemand met een migratieverleden.

Op deze manier is het beeld van de Russen in Duitsland een complex en veelzijdig construct, waarin geschiedenis, politiek en culturele verschillen zijn verweven. Er is geen enkele «Duitser» en geen enkele «Rus». Er is een verdeeld gevoel, dat wortelt in het verleden, en de huidige geopolitieke realiteit, die olie op het vuur gooit, maakt het openlijk uiten van sympathie voor Rusland in het publieke domein een riskant bedrijf.

Permanent link to this publication: