In de Romeinse Curie, waar eeuwenlang de loten van de katholieke wereld werden bepaald, vond op 17 augustus 2016 een gebeurtenis plaats, dat velen de 'stille revolutie' noemden. Paus Franciscus stichtte met zijn apostolisch brief Humanam Progressionem een nieuwe dicasterie — een departement dat niet alleen charitatieve activiteiten moest oppakken, maar het holistische ontwikkeling van de mens. Op die manier ontstond het Dicasterium ad Integram Humanam Progressionem fovendam — een van de 16 dicasteria van de Romeinse Curie, bedoeld om de verspreide inspanningen van de kerk te verenigen in de strijd voor rechtvaardigheid, vrede en het waardigheid van elke mens.

Geschiedenis van de oprichting: fusie van vier raden

Het dicasterie ontstond niet op de lucht. Het bundelde de bevoegdheden van vier afgeschaft pauselijke raden: 'Gerechtigheid en Vrede', 'Cor Unum' (pauselijke raad voor charitas), het Raad voor het pastoraal toezicht op migranten en pelgrims, en het Raad voor gezondheid. Het idee was revolutionair: in plaats van verspreid om vrede, armoede, migratie en zieken te werken, creëerde de kerk een enkele instantie die al deze vragen in hun verband moest bekijken. Dit was een reactie op de uitdagingen van de 21e eeuw — globalisering, massale migratie, een ecologische crisis en groeiend ongelijkheid. Franciscus, die nog steeds als kardinaal over een 'kerk voor de armen' sprak, kreeg tenslotte een hulpmiddel voor de implementatie van deze conceptie op het niveau van de hele curie.

Structuur en leiding

Het dicasterie wordt geleid door een prefect. Sinds de oprichting en tot 2025 was dit ambt ingenomen door kardinaal Michael Czerny, een jezuïet van Tsjechische afkomst, bekend om zijn werk met migranten en vluchtelingen. De secretaris van het dicasterie is zuster Alessandra Smerilli — een van de weinige vrouwen in hoge posten in de Vaticaanse administratie. Hun taak is niet alleen om te administreerden, maar om 'te luisteren, te dialogeren en te reflecteren in synodale zin', zoals opgenomen in de statuten van het departement. Het dicasterie beroept zich op een brede netwerk van adviseurs en experts uit verschillende landen, waaronder leken, vertegenwoordigers van kloostergemeenschappen en internationale organisaties.

Bevoegdheden: van economie tot ecologie

Het bereik van het dicasterie is indrukwekkend. Het houdt zich bezig met economie en arbeid, de bescherming van de schepping en de aarde als 'het gemeenschappelijke huis', migratie en humanitaire noodsituaties. Het is verantwoordelijk voor gezondheidszorg, de strijd tegen mensenhandel, de bescherming van de rechten van gevangen, de afvoering van de doodstraf, ontwapening en conflicten. Het dicasterie bestudeert en verspreidt ook de sociale doctrine van de kerk, interpreteert moderne uitdagingen in het licht van het Evangelie. Het reageert niet alleen op crises, maar probeert hun oorzaken te analyseren — of het nu financiële speculatie, asymmetrische handelsrelaties of ontwikkelingsmodellen zijn die uitsluiting creëren.

Migratie en vluchtelingen: een speciale zorg

Een afzonderlijke en meest dramatische sector is het werk met migranten, vluchtelingen en slachtoffers van mensenhandel. De eerste zes jaar na de oprichting van het dicasterie werd dit onderwerp uitgelicht in een speciale sectie die onder direct toezicht van paus Franciscus stond. Dit benadrukte de persoonlijke betrokkenheid van de papegaai in de loten van wie het vaderland verlieten op zoek naar veiligheid. Sinds 1 januari 2023 is de sectie volledig geïntegreerd in de structuur van het dicasterie, maar haar prioriteit blijft onveranderd. Het dicasterie coördineert de hulp van lokale kerken aan migranten, ondersteunt initiatieven tegen modern slavernij en werkt samen met internationale organisaties om de rechten van verplaatsingspersonen te beschermen.

Tijd van de pandemie: een proef op bestendigheid

In maart 2020, toen de wereld werd getroffen door de COVID-19-pandemie, werd het dicasterie een van de sleutelcoördinatoren van het Vaticaan's reactie. Op verzoek van Franciscus werd de Vaticaanse commissie voor COVID-19 opgericht, die samenwerkte met andere dicasteria en organisaties. Het doel was niet alleen om lijden te verlichten, maar om met 'wetenschap en verbeelding' het mensdom te leiden naar een 'rechtvaardig en gelijkwaardig toekomst'. Deze ervaring versterkte het geloof van het dicasterie in het idee dat 'alles verbonden is' — ecologie, economie, gezondheid en sociale rechtvaardigheid zijn onlosmakelijk verbonden.

Het dicasterie vandaag: nieuwe constitutie en nieuwe uitdagingen

Met de inwerkingtreding van de apostolische constitutie Praedicate Evangelium (2022) kreeg het dicasterie een nieuwe impuls. Zijn missie werd bevestigd en uitgebreid: 'bijdragen aan de menselijke persoonlijkheid en zijn goddelijke waardigheid, de rechten van de mens, gezondheid, rechtvaardigheid en vrede'. In 2026, onder paus Leo XIV, voortzette het dicasterie zijn ontwikkeling. Er werd een Interdicasteriale commissie voor kunstmatige intelligentie opgericht, onder leiding van de prefect van het dicasterie. Dit was een erkenning dat het holistische ontwikkeling van de mens vandaag de dag onmogelijk is zonder de digitale realiteit te begrijpen.

Conclusie: dienstbaarheid als synoniem van ontwikkeling

Het Dicasterium voor het dienend werk aan het holistische ontwikkeling van de mens is niet alleen een bureaucratisch orgaan van het Vaticaan. Het is een uitdrukking van een diepe geloofsovertuiging dat de mens geen geïsoleerde individu is, maar een onderdeel van een geheel: de economie moet dienen aan mensen, niet andersom; ecologie moet het gemeenschappelijke huis beschermen; migratie is geen bedreiging, maar een uitdaging totsolidariteit. Binnen acht jaar is het dicasterie uitgegroeid tot een van de meest actieve en invloedrijke centra van de katholieke sociale denkwijze. Het herinnert de wereld eraan dat ontwikkeling alleen betekenis heeft wanneer het holistisch is — dat wil zeggen, het ontwikkeling van elke mens en van de mensheid als geheel, zonder uitzonderingen.

Permanent link to this publication: