Tishtar en Tishтар-яшт: hemelse straal die de droogte verslaat

In de Zoroastrische kalender zijn er feestdagen die niet alleen de wisseling van seizoenen vieren, maar ook de heilige drama van het kosmos weergeven. Een van de meest heldere en poëtische is Tishtar (Tištar), ook bekend als Tirgan (Tirgan) of Jashn-e Tirgan (Jashn-e Tirgan). Dit is een zomerfeest dat Tištrya (Tištrya) eert — het goddelijke wezen van regen en vruchtbaarheid, verbonden met de helderste ster in het nachtelijke hemel, Sirius. Maar de betekenis van deze dag gaat veel verder dan het agrarische kalender. Dit is het verhaal van een kosmische strijd, de kracht van offerandes en hoe licht en water de duisternis en de droogte verslaan.

Betekenissen en waarde: van ster tot regen

Tishtar — hemelse krijger

Tishtar is niet alleen een abstract goddelijk wezen. In de Zoroastrische traditie is hij een yazata, dat wil zeggen 'waardig om te vieren', een geest die Sirius vertegenwoordigt. Sirius is de helderste ster in het hemel, en in de oude tijden markeerde zijn heliacale opkomst (het eerste verschijnen op het ochtendhemel) het begin van de zomerhitte en, cruciaal voor Iran, de nadering van het regenseizoen. Tishtar is een ster die levenverzamelende vochtigheid brengt. Zijn naam wordt vertaald als 'verbonden met drie sterren' en is direct verbonden met licht en glorie.

Het mythologische verhaal van de overwinning op Apaoshah

Het centrale mythologische verhaal dat ten grondslag ligt aan het feest, is het epische tegenstelling beschreven in het Tishtar-yašt (Tir-yašt), het achtste hymne van de Avesta. Volgens dit verhaal treedt Tishtar in gevecht met Apaoshah (Apaosha), de demon van de droogte. De strijd vindt plaats in de vorm van twee paarden: Tishtar verschijnt als een prachtige witte paard met gouden oren, terwijl zijn tegenstander als een vreselijke zwarte paard.

Eerst wint de demon, omdat Tishtar wordt verzwakt door het gebrek aan vieren en offerandes van de mensen. Het goddelijke roept Ahura Mazda, de maker van alles, op, die interfereert en een offerande verricht. Volgens deze kracht treedt Tishtar opnieuw in gevecht en verslaat hij uiteindelijk Apaoshah. Dan vallen de langverwachte regenbuien op de uitdroogde velden en weiden, brengend leven en vruchtbaarheid. Dit mythologische verhaal benadrukt de fundamentele belangrijkheid van offerandes in de religieuze traditie van Zoroastrisme.

Het verhaal van Arash de boogschutter

Naast de kosmische strijd is het feest van Tirgan ook verbonden met de heroische legende van Arash de boogschutter (Arash-e Kamangir). Volgens het verhaal besloten de Perzische koning Manuchehr en de Toerische koning Afrašyab om een grens tussen hun landen te stellen. Het werd besloten dat de boogschutter Arash naar de top van de berg Damavand zou klimmen en een pijl zou lossen. Het punt waarop de pijl neerkomt, wordt de nieuwe grens.

Arash lostte de pijl (ti'r) op de 13e dag van de maand Tir, en zijn vlieg duurde van zonsopgang tot middag, totdat hij op de oevers van de rivier de Jayhun (Amoedariya) viel. De legende zegt dat zodra de grens was gesteld, het langverwachte regenbui begon te vallen op beide landen, die onder een achtjarige droogte leden. Zo werd de pijl (ti'r) een symbool van vrede, rechtvaardigheid en het instellen van orde, alsmede het begin van het regenseizoen.

Attributen en rituelen: hoe Tishtar wordt gevierd

Het feest van Tishtar (Tirgan) wordt meestal gevierd op de 13e dag van de maand Tir volgens de Zoroastrische en Iraanse kalender, wat ongeveer overeenkomt met 2-4 juli. Dit is een van de drie belangrijkste seizoensfeesten van het oude Iran, naast Nowroez (lente) en Mehragan (herfst). Zijn rituelen zijn helder, symbolisch en gericht op het aantrekken van water en zegen.

Hoofdrituelen

• Regenbooglinten (Banden van 'ti'r' en 'bad'): Dit is de meest herkenbare gewoonte. Zoroastriërs binden kleurrijke linten aan hun polsen. Ze dragen deze tien dagen, en gooien ze dan op de dag van het feest in stromend water — een beek of rivier. Men gelooft dat de linten alles slechte opnemen en wegnemen, wat symbool staat voor reiniging en vernieuwing.

• Water als element van het feest: Aangezien Tishtar het goddelijke wezen van regen en water is, kan het feest zonder water niet worden gedacht. Mensen wassen zich met water, dansen en zingen, blijvend om de levenverzamelende vochtigheid. Dit symbolische handelen is bedoeld om regen te roepen en te verwelkomen.

• Traditionele lekkernijen: Het feestelijke tafel bestaat altijd uit speciale gerechten. Daarbij horen spinazelsup en 'sholeh zard' (sholeh zard) — een zoete rijstpudding met saffraan. Deze gerechten worden in elk huis bereid en dienen als een verassing voor gasten.

• Voorspellingen (Kuzeh): In sommige regio's wordt de ritus van voorspellingen met een aardewerken pot ('Kuzeh') gepraktiseerd, die de toekomst voorspelt voor het komende jaar.

• Geestelijke praktijken: Het feest omvat ook het lezen van gedichten, waaronder fragmenten uit de 'Shahname' van Firdausi, waarin de daad van Arash wordt beschreven, en het uitvoeren van dankbare diensten (jashan).

Conclusie

Het feest van Tishtar (Tirgan) is niet alleen een oude ritus. Het is een levend herinnering aan het feit dat het leven op aarde afhankelijk is van het subtiel evenwicht tussen hemel, water en de wil van de mens. Zijn betekenissen liggen in het vieren van de krachten van de natuur, in het geloof in de overwinning van het licht op de duisternis en in dankbaarheid voor elke gave die van bovenaf wordt gegeven. Vandaag, wanneer klimaatverandering het probleem van water steeds acute maakt, klinkt dit oude feest op een nieuwe manier, herinnerend aan onze gemeenschappelijke afhankelijkheid van de hemelse vochtigheid en het belang van het bewaren en waarderen van dit kostbare geschenk.

Permanent link to this publication: