Ziekten van de mens in de eerste derde van de 21e eeuw en in de toekomst: evolutie van pathogenen en pathologieën

Het begin van de 21e eeuw werd de tijdperk van de epidemiologische overgang, waarin acute infecties als belangrijkste dodelijke oorzaken werden vervangen door chronische niet-infectieuze aandoeningen, hoewel de pandemie van COVID-19 een harde herinnering gaf aan de aanwezige bedreiging van nieuwe pathogenen. De gezondheid van de mens wordt nu bepaald door het complexe interactie van biologie, technologie, ecologie en samenleving.

Dominerende realiteit: chronische niet-infectieuze aandoeningen (CNIA)

Deze ziekten, die gekenmerkt worden door een lange duur en multifactoriële oorzaak, vormen meer dan 70% van de globale mortaliteit (volgens gegevens van de WHO).

Cardiovasculaire aandoeningen (CVA). Ze blijven de nummer één dodelijke oorzaak. Hun "jongere" en verspreiding in ontwikkelingslanden zijn gerelateerd aan urbanisatie, hypodynamie, een dieet met een hoog gehalte aan ultra-geproceserde producten, transvetten en suiker. Een interessante feiten: AI-technologieën worden al gebruikt voor het analyseren van ECG-gegevens en scannen van coronaire артерий, voorspelend het risico op een hartaanval met een nauwkeurigheid die hoger is dan traditionele methoden.

Kanker. Kanker is niet langer een onmiskenbare doodvonning, maar is veranderd in een steeds beter beheersbare chronische toestand. De revolutie werd veroorzaakt door immuno-oncologie (therapie met inhibiteurs van controlepunten, CAR-T-celtherapie), die het immuunsysteem van de patiënt "leert" de tumor te herkennen en te vernietigen. Echter, de ziekteverwekkende kanker neemt toe, gerelateerd aan levensstijl en ecologie (colorectaal kanker, melanoom).

Metabolische en endocrinologische stoornissen. Diabetes type 2 heeft de omvang van een pandemie bereikt, die direct gerelateerd is aan obesitas. Dit is niet alleen een ziekte van koolhydraatmetabolisme, maar een systeematisch ontstekingsziekte. Technologieën voor continue glucosemonitoring en "artificiële alvleesklier" ontwikkelen zich.

Neurodegeneratieve en psychische aandoeningen.

Alzheimer-ziekte en andere dementie worden een van de belangrijkste medisch-sociale problemen van de ouder wordende samenlevingen. Het focus wordt van het zoeken naar behandeling verplaatst naar vroege preklinische diagnose op basis van biomarkers in het bloed en positronenemissiespectroscopie (PET).

Depressie en angststoornissen zijn erkend als de belangrijkste oorzaken van het verlies van gezonde levensjaren. Hun groei wordt in verband gebracht met chronische stress, digitale hyperstimulatie en sociale segregatie.

Terugkeer en nieuwe bedreiging van infecties

De wereld is niet post-infectieus geworden.

De pandemie van COVID-19 is een wereldwijde stress-test geweest die de kwetsbaarheid van de globaliseerde wereld heeft getoond voor zoonotische infecties (overgedragen van dieren). Het heeft de ontwikkeling van platformtechnologieën voor vaccins (mRNA) versneld en heeft een nieuwe nosologie voortgebracht - post-COVID-syndroom (long COVID), een chronische multisystemische aandoening whose mechanismen nog niet volledig zijn bestudeerd.

Antimicrobiële resistentie (AMR). Dit is een stilte-pandemie. Bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica van laatste resorts (carbapenems, colistin), maken gewone infecties en routinechirurgie dodelijk. Sommige prognoses suggereren dat AMR in 2050 de oorzaak kan worden van 10 miljoen doden per jaar.

Verandering van de leefgebieden van overbrengers. Global opwarming breidt de leefgebieden van muggen Aedes aegypti, die dengue, chikungunya, het Zika-virus overbrengen, uit naar eerder veilige regio's, waaronder Zuid-Europa en het zuiden van de Verenigde Staten.

Ziekten van de toekomst: horizon 2040-2050

Ziekten die worden veroorzaakt door technologieën.

Cyberneuroses en cyberafhankelijkheid: Van het FOMO-syndroom (fear of missing out) tot klinische aandachtstekort door constante multitasking.

Problemen gerelateerd aan kunstmatige omgevingen: "Ziekte van het gebouw", gevolgen van langdurige blootstelling aan nieuwe chemische materialen en luchtdeeltjes van 3D-printers.

Yatrogene pathologieën van implantaten en bio-interfacetten: Van afstoting van neuroimplantaten tot cyber-aanvallen op ingeplante medische apparaten (defibrillatoren, insulinepompen).

Ecologisch bepaalde ziekten.

Gevolgen van klimaatcatastrofes: Toename van cardiovasculaire en longaandoeningen door extreme hitte en bosbranden (PM2.5-deeltjes), uitbraken van infecties na overstromingen.

Chemische verontreiniging: Endocriene vernietigers (bisfenol A, ftalaten) in plastic worden in verband gebracht met de toename van onvruchtbaarheid, obesitas, sommige soorten kanker.

Geriatrische multimorbiditeit. De belangrijkste patiënt zal de ouder wordende persoon worden met 5-7 gerelateerde chronische aandoeningen (bijvoorbeeld diabetes + hartfalen + nierinsufficiëntie + osteoporose). De geneeskunde zal worden geconfronteerd met het probleem van polypragmacy (meervoudige medicijngebruik) en interacties daarvan.

Ziekten gerelateerd aan genoomredactie. Met de verspreiding van technologieën zoals CRISPR-Cas9 kunnen onbedoelde gevolgen van genetische therapie (off-target effecten, afgeleide risico's van oncogenese) optreden, evenals ethische dilemma's gerelateerd aan enhancement (verbetering) van de mens.

Fundamentele verschuiving: van ziektebehandeling naar gezondheidsbeheer

De toekomst van de geneeskunde ligt in de predictieve, preventieve en gepersonaliseerde paradigma (P4-geneeskunde).

Predictieve: Analyse van het genoom, het microbiome, gegevens van draagbare apparaten zal risico's voorspellen jaren voordat de ziekte begint.

Preventieve: Op basis van de voorspelling zullen gepersonaliseerde interventies worden aangeboden - van dieet en levensstijl tot preklinische therapie.

Personaliseerd: Behandeling zal worden afgestemd op het genetische profiel van een specifieke tumor of pathologie van de patiënt.

Participatieve (medezeggenschapsgerichte): De patiënt zal een actieve medezeggenschapsleider van zijn gezondheid worden via digitale platforms.

Conclusie

De ziekten van de eerste derde van de 21e eeuw reflecteren de triomfen en kosten van vooruitgang. We hebben de pest en de pokken verslagen, maar hebben pandemieën van diabetes en depressie voortgebracht. We hebben antibiotica gecreëerd, maar hebben de antimicrobiële apocalyps veroorzaakt. In de toekomst staat ons niet de komst van één of twee "nieuwe" ziekten te wachten, maar de verergering van het pathologische landschap: het overlappen van technologische, ecologische en sociale risico's op het ouder wordende lichaam. Succes zal afhangen van de capaciteit van de geneeskunde om van reactieve symptoombestrijding over te stappen naar proactief gezondheidsbeheer gedurende het hele leven van de mens. Het belangrijkste uitdaging zal niet het vinden van de "magische pil" zijn, maar de systeematische herstructurering van de leefomgeving, voeding en sociale relaties in het belang van het biologische welzijn van de mens.

Permanent link to this publication: