Tanabata, of de Sterrenfeest: hoe Japan en de wereld de ontmoeting van twee verliefden op de Melkweg vieren

Op 7 juli, wanneer het zomerse hemel even bijzonder helder is en de Melkweg door de avondige mist heen schijnt, begint in Japan het moment dat een heel jaar wordt uitgekeken. Dit is Tanabata - een feest dat de Sterrenfeest wordt genoemd, de dag waarop twee sterren, Vega en Altair, gescheiden door de hemelrivier, tenslotte het recht krijgen om elkaar te ontmoeten. Maar Tanabata is niet alleen een oude legende. Dit zijn levende tradities, felgekleurde versieringen, papieren rolletjes met wensen en een eerlijke geloof in het idee dat zelfs de verre dromen kunnen uitkomen, als je ze op een kleurige streep schrijft en aan bamboe hangt. En hoewel dit feest in China is geboren en in Japan is opbloeiend, heeft het vandaag de dag de grenzen van het Land van de Opkomende Zon verlaten, en vindt het een echo in het hart van mensen over de hele wereld.

De legende van de Wevers en de Herder: een geschiedenis ouder dan duizend jaar

De basis van Tanabata is een oude Chinese legende die met de tijd zijn eigen Japanse gezicht heeft gekregen. Ooit lang geleden leefde er op het hemel een prachtige Orihime, dochter van de Hemelse Heerser. Ze was een kunstzinnige wever en dag in dag uit maakte ze wonderlijke kleding voor de goden. Maar haar ziel hongerde naar liefde. Op een dag ontmoette ze Hikoboshi - een jonge herder die koeien hoedde aan de andere oever van de Melkweg. Ze waren verliefd geworden, trouwden en waren zo gelukkig dat ze hun hemelse plichten vergeten. Orihime stopte met weven, Hikoboshi met hoeden. De boze Hemelse Heerser scheide de geliefden voor altijd van elkaar, gescheiden door de Melkweg. Maar ontroerd door de tranen van zijn dochter, stelde hij hen in staat om zich jaarlijks te ontmoeten - op de zevende dag van de zevende maand. Sindsdien, als het niet regent, vouwen de sparrows hun vleugels uit tot een brug over de hemelrivier, en de geliefden worden voor een ogenblik verbonden, terwijl de sterren Vega (Orihime) en Altair (Hikoboshi) in het hemelbrandend branden.

Van China naar Japan: hoe Tanabata een Japanse feestdag werd

Tanabata kwam naar Japan uit China tijdens de Nara-periode, ongeveer in de VIIIe eeuw. In 755 presenteerde keizerin Koken voor het eerst dit feest bij het keizerlijke hof. Toen heette het de 'Feestdag van het Vragen om Talent' en was het verbonden met het weef- en schrijfkunsten. Tijdens de Heian-periode (794-1185) werd Tanabata een hoffeest: aristokraten schreven gedichten, terwijl ze keken naar de sterren, en competeerden in de elegantie van hun slags. Maar de echte liefde voor het feest kreeg het tijdens de Edo-periode (1603-1868), toen het samensmelt met lokale gewoonten en tradities van het Obon-festival. Toen ontstond de traditie om wensen te schrijven op papieren strepen en ze aan bamboe op te hangen, en veranderde Tanabata in het kleurrijke spektakel zoals we het vandaag de dag kennen.

Hoofdtradities: tanazuku, bamboe en zeven kleuren van wensen

De meest herkenbare ritus van Tanabata is het schrijven van wensen op smalle, gekleurde papieren strepen, die tanazuku worden genoemd. Ze worden op bamboestengels gehangen, die symbool staan voor groei en opstijging naar de hemel. Men gelooft dat de wind deze wensen naar de sterren zal brengen, en ze zullen zeker uitkomen. Traditionele kleuren van tanazuku zijn blauw (of groen), rood, geel, zwart (of paars) en wit - en symbooliseren de vijf elementen van de Chinese filosofie: hout, vuur, aarde, metaal en water.

Maar Tanabata is niet alleen tanazuku. Bamboestengels worden versierd met papieren lintjes, ori-gami in de vorm van kraanvogels, portemonnees en netten. Elk versiering heeft zijn eigen betekenis: de kleurrijke lintjes symboliseren de draden waarmee de weveres Orihime haar kleding maakt, de kraanvogels symboliseren lang leven, en de portemonnees welvaart. In sommige regio's bestaat er een traditie om het versierde bamboe na het feest door de rivier te laten varen of te verbranden, zodat de wensen direct naar de hemel kunnen gaan.

Natuurlijk is het feest niet zonder lekkernijen. Op de dag van Tanabata wordt het eeuwige lappen van somen gegeten, dat lijkt op zijdeachtige draden - een symbool van het weefkunst van Orihime. En er zijn ook zoetigheden en fruit die als offer aan de sterren worden gebracht.

Hoe Tanabata in Japan wordt gevierd: van bescheiden thuisrituelen tot gigantische festivals

Tanabata wordt in elke regio van Japan op een andere manier gevierd. De belangrijkste datum is 7 juli volgens de Gregoriaanse kalender, maar in sommige plaatsen wordt het feest verplaatst naar augustus, zodat het overeenkomt met de maankalender en het tijdstip waarop de Melkweg het meest fel zichtbaar is. Het meest beroemde festival vindt plaats in de stad Sendai, prefectuur Miyagi. Het wordt gevierd van 6 tot 8 augustus en trekt miljoenen toeristen aan. De centrale straten van de stad veranderen in sprookjesgaleries onder het openlucht: enorme papieren ballonnen, gigantische tanazuku en kunstig gemaakt versieringen zweven boven het hoofd van voorbijgangers. In Sendai is Tanabata niet alleen een feest, maar een echt wedstrijd voor meesters in het maken van decoraties.

Een andere omvangrijke feestdag vindt plaats in de stad Hiratsuka, prefectuur Kanagawa. Daar duurt het feest meerdere dagen en omvat parades, dansen, vuurwerk en wedstrijden. Mensen kleden zich in traditionele kimonos en onderdompelen zich in de sfeer van onbezorgd feest. Maar zelfs als je niet op een groot festival komt, kun je Tanabata vieren in je eigen huis: zet een bamboestengel in de tuin of op het balkon, schrijf een wens op een tanazuku en droom van je meest droomde wens. In Japan doen dit in gezinnen, scholen, winkelcentra en zelfs op stations - overal waar je bamboe en een stuk gekleurde papier kunt vinden.

Tanabata in de wereld: hoe het Sterrenfeest voorbij de grenzen van Japan is gegaan

Hoewel Tanabata een Japans feest is, kent zijn charme geen grenzen. Dankzij Japanse diaspora's en culturele uitwisseling wordt het Sterrenfeest vandaag de dag in veel landen over de hele wereld gevierd. In de Verenigde Staten, vooral in Californië, Washington en op Hawaï, vinden er Japanse culturele festivals plaats, waarbij Tanabata altijd een plek heeft: bomen van wensen, masterclasses voor het maken van tanazuku, optredens en lezingen. Deze evenementen worden niet alleen een manier om erfgoed te behouden, maar ook een kans voor mensen van verschillende culturen om in aanraking te komen met de Japanse traditie.

In Brazilië, waar een van de grootste Japanse diaspora's buiten Japan leeft, wordt Tanabata ook met een grote omvang gevierd. Lokale gemeenschappen komen samen om wensen te schrijven, bamboe te versieren en feestelijke optochten te houden. In Europa, Australië en zelfs in Rusland - zoals in Orenburg - vinden festivals plaats die gewijd zijn aan Tanabata. Mensen komen om te leren over de legende, hun eigen wens op kleurig papier te schrijven en zich deel te voelen van een oude, maar levende traditie.

Het is interessant dat in sommige landen, zoals in de Verenigde Staten, Tanabata soms niet op 7 juli, maar op andere dagen zoals 1 september wordt gevierd, om samen te vallen met andere culturele evenementen. Maar de essentie blijft onveranderd: dit is een feest van liefde, hoop en het geloof in het idee dat zelfs de meest onmogelijke dromen kunnen uitkomen.

Waarom Tanabata vandaag de dag relevant blijft

In een tijd van digitale technologie en globalisering blijft Tanabata zijn kracht behouden omdat het over eeuwige zaken spreekt: over liefde die afstand overwint, over hoop die in elk van ons leeft, en over het idee dat een wonder mogelijk is, zelfs maar één keer per jaar. Een wens op een tanazuku schrijven is niet alleen een ritus. Dit is een moment van stilte, wanneer we ons toestaan om te dromen, te geloven in het beste en onze droom aan de wind, de sterren en de tijd toe te vertrouwen. En wanneer we onze tanazuku aan bamboe hangen, sluiten we ons aan bij miljoenen mensen over de hele wereld die op deze dag hetzelfde doen.

Tanabata herinnert ons eraan dat de sterren die we vandaag zien, ook door onze voorouders zijn gezien, en dat liefde, net als dromen, geen grenzen kent - niet tussen hemel en aarde, noch tussen landen en culturen. En misschien is het precies omdat het Sterrenfeest al meer dan duizend jaar mensen inspireert, dat het vandaag de dag nog steeds leeft.

Permanent link to this publication: